محمد باقر ملكيان

31

علوم قرآن در تفسير الميزان و آثار علامه طباطبايى ( قده ) ( فارسى )

و اما دو قسم ديگر به خاطر اين‌كه قيدى زائد در آن آمده ( يا حجاب است و يا رسولى كه به وى وحى مىشود ) سخن گفتنى است كه با واسطه انجام مىشود . البته در يكى واسطه رسول است كه وحى را از مبدأ وحى گرفته به پيامبر مىرساند ، و در ديگرى آن واسطه حجاب است ، كه خودش رساننده وحى نيست ، ولى وحى از ماوراى آن صورت مىگيرد . پس قسم سوم ، يعنى أَوْ يُرْسِلَ رَسُولًا فَيُوحِيَ بِإِذْنِهِ ما يَشاءُ عبارت است از وحى به توسط رسول ، كه همان فرشته وحى است ، پيام خدا نخست به او داده مىشود و او هرچه را خداى سبحان اذن داده باشد به پيامبر وحى مىكند ، هم‌چنان كه قرآن كريم در اين‌باره فرموده : نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الْأَمِينُ عَلى قَلْبِكَ « 1 » و نيز فرموده : قُلْ مَنْ كانَ عَدُوًّا لِجِبْرِيلَ فَإِنَّهُ نَزَّلَهُ عَلى قَلْبِكَ بِإِذْنِ اللَّهِ « 2 » و در عين حال وحىكننده خداى سبحان است ، هم‌چنان‌كه فرموده : بِما أَوْحَيْنا إِلَيْكَ هذَا الْقُرْآنَ « 3 » . و اما اين‌كه بعضى از مفسرين گفته‌اند : مراد از رسول در جمله أَوْ يُرْسِلَ رَسُولًا فَيُوحِيَ بِإِذْنِهِ ما يَشاءُ رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله است كه وحى را به مردم مىرساند ، درست نيست ، زيرا با جمله يُوحى نمىسازد ، زيرا رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله پيام خدا را به مردم ابلاغ مىكند نه وحى را ، و معقول نيست كه تبليغ را وحى بخوانند .

--> ( 1 ) . سوره شعراء : 194 . ( 2 ) . سوره بقره : 97 . ( 3 ) . سوره يوسف : 3 .